ققنوسی که از خاکستر فرخنده برخاسته است

چهل روز پس از قتل فرخنده، مراسمی شامل تئاتر خیابانی و موسیقی، برای آگاه‌‌سازی، مخالفت با خشونت و گرامی‌داشت یاد وی در افغانستان برگزار شد.

فرخنده به اتهام سوزاندن قرآن - ادعایی که توسط کمیسیون تحقیق پرونده‌اش تکذیب شد - توسط جمعی از مردان خشمگین کابل به قتل رسید و جسدش نیز سوزانده شد. پس از این حادثه دلخراش، ترویج‌گران افغان تلاش کردند تا نه تنها از فراموشی این فاجعه جلوگیری کنند، بلکه با بازگویی این حادثه و درس‌های برگرفته از آن، مانع تکرار چنین فجایعی شوند. این حرکات ترویجی از روز خاکسپاری فرخنده شروع شد و در مراسم چهلم فرخنده به نقطه اوج خود رسید.

در مراسم خاکسپاری فرخنده، جمعیت کثیری شرکت کردند، اما جمعی از ترویج‌گران زن اجازه ندادند تا مردان، تابوت فرخنده را حمل کنند؛ حرکتی که در مراسم خاکسپاری متداول نیست. در شبکه‌های مجازی نیز صفحه‌‌هایی برای حمایت و گرامی‌داشت او ایجاد شد.

تلاش ترویج‌گران در طول این مدت، نه تنها به برکناری دو مقام دولتی و تعدادی از نیروهای پلیس و دستگیری بیش از ۵۰ نفر منجر شده است، بلکه دولت افغانستان، خیابانی را که از میان زیارتگاه و مسجد شاه دو شمشیر (محل قتل فرخنده) می‌‌گذرد، به نام او نامگذاری کرده است!

اما مراسم روز چهلم قتل فرخنده از آن جهت حائز اهمیت است که نشان‌گر پویایی ترویج‌گران و جامعه افغان است. در کشوری که طالبان و دیگر نیروهای بنیادگرا هنوز قدرت زیادی در آن دارند، زنان ترویج‌گر در یک حرکت ابتکاری تئاتری خیابانی را اجرا می‌کنند که این اتفاق دردناک را بازسازی می‌کند. لیما علم، که نقش فرخنده را در این تئاتر بر عهده داشت، هدف از بازسازی و اجرای این واقعه را «با همان خشونت و تلخی»، ممانعت از فراموشی این حادثه بیان می‌کند. او می‌افزاید: «جامعه نباید این فاجعه را فراموش کند. هدف ما از به نمایش گذاشتن خشونت در تئاتر این بود که به نوعی به جامعه نشان دهیم که با خانم فرخنده چه‌کار کردند. در بخش ابتدایی تئاتر، فرخنده یک مونولوگ دارد و بعد حملات مردها به او شروع می‌شود، او را با چوب و سنگ و... می‌زنند و نهایتاْ او را با یک مشعل به آتش می‌کشند. اما فرخنده از زیر خاکستر خود بلند می‌شود و همراه او زنان دیگری نیز از خاکستر وی برمی‌خیزند».

ویدیوی کوتاهی از این مراسم را می‌توانید اینجا ببینید. این ویدیو حاوی تصاویر دردناک است.

 

تهیه و تدوین: مدرسه پرتو

منبع ۱، منبع ۲، منبع ۳