کارزارهایی برای تشویق زنان به حضور بیشتر در چرخه علم

 
متاسفانه سال‌هاست که زنان و دختران از چرخه علم، تکنولوژی، مهندسی و ریاضی   (STEM) نسبت به مردان عقب‌تر هستند. این عقب ماندگی نشات گرفته از کلیشه‌های جنسیتی است که تلاش دیرینه‌ای‌ در تقسم بندی جنسیتی رشته‌ها و مشاغل داشته و تعیین کننده شاخصه‌های موفقیت زنان و دختران بوده است. باور این  که زنان مسئول اصلی کارهای خانه هستند و مردان نان آور از رایجترین کلیشه‌های جنسیتی بوده که توسط نهاد خانواده، سیستم‌های آموزشی و رسانه‌ها تثبیت و تقویت شده است. ریشه دار بودن و پایبندی اجتماعی به این باور و بازتولید آن در سطح گسترده در جامعه باعث شده است که فضای کاردر حوزه های مذکورتبدیل به فضایی مردانه‌ای شود و به تدریج اعتماد به نفس و گرایش دختران و  زنان را برای راهیابی، حضور  و فعالیت  در رشته‌های  مانند مهندسی و رایضی کمرنگ کند. براساس تحقیقی که سازمان ملل در ۱۴ کشور انجام داده است احتمال این که دختران در مقطع لیسانس، فوق لیسانس و دکترا در یکی از رشته‌های مربوط به این حوزه‌ها فارغ التحصیل شوند برابر با ۱۸درصد، ۸ درصد و ۲ درصد است،  در حالی که همین نسبت برای مردان برابر با ۳۷ درصد، ۱۸ درصد و ۶ درصد است.
حضور پایین زنان و دختران و نابرابری شدید بین مردان و زنان در این حوزه‌ها باعث شده است که یکی از دغدغه‌های مهم ترویجگران حوزه برابری برداشتن این فاصله باشد، به همین دلیل درطول سال‌های اخیر جنبش‌‌هاو کارزارهای زیادی در این حوزه انجام شده است، که در اینجا به چند مورد از آن‌ها اشاره می‌کنیم.
کمپین بسیار کنجکاو
سال گذشته کمپانی انرژی -ای دی اف ( EDF)- کمپینی را با عنوان بسیارکنجکاو   (Pretty Curious)راه انداخت.  این کمپین دختران را تشویق می‌کند که نسبت به دنیای اطراف خود بیشتر کنجکاو باشند و دست به انتخاب رشته‌ها و شغل‌های مرتبط به حوزه‌های علم، تکنولوژی، مهندسی و ریاضیات بزنند. واژه Pretty  در زبان انگلیسی هم به معنای زیبا و هم به معنای  بسیار استفاده می‌شود و بسته به کاربرد آن در جمله معنای متفاوتی می‌گیرد. انتخاب این واژه باعث انتقادهای زیادی به این کمپین بوده است در خصوص این‌که اسم این کمپین جنسیت زده است و بازتولید کننده کلیشه‌های رایج در مورد زنان، مانند زیبایی و عدم حضورزنان در کارها و رشته‌های فنی می‌باشد. ای دی اف در پاسخ به انتقادها بیان کرد که اتفاقا هدف از انتخاب این اسم این بوده است که افراد بیشتر در خصوص جنسیت زدگی و علم حرف بزنند. آن‌ها بیان کردند که با بازی با لغات می‌دانستند که افراد در خصوص این اسم زیاد حرف خواهند زد و این اسم، توجه افراد بیشتری را نسبت به این مشکل جلب خواهد کرد.بعد اعلام حضور کمپین توسط این کمپانی افراد زیادی با هشتگ#pretty curious ‌ پست‌ها وعکس‌های زیادی را در فضای مجازی در این خصوص به اشتراک گذاشتند که باعث ایجاد گفت و گو و بحث‌های زیادی در خصوص اسم کمپین ، کلیشه زیبایی، نابرابری درآمار اشتغال کاردر این حوزه، فضای مردانه دانشگاه‌ها، زبان مردانه درسی این رشته‌ها و موارد مشابه صورت گرفت که به نظر می‌رسد تا حد زیادی این کمپین به هدف اولیه خودش  دست یافته است. هم‌چنین این کمپین دختران جوان بین ۱۱ تا ۱۶ ساله را تشویق می‌کند که ایده‌های جالب خود را در زمینه اختراع تکنولوژی برای اتاق خواب یا خانه خود را با کمپانی به اشتراک بگذارند و در مقابل این ایده‌ها جایزه‌های نفیسی دریافت کنند.
علم دخترانه است
 در سال ۲۰۱۲ کمیسیون اروپا  کمپینی با عنوان علم دخترانه است ‌(science it’s a girl thing) راه انداخت با هدف جلب توجه به حضور زنان در حوزه علم،  تکنولوژی و ریاضی. این کمپین ویدئو با همین هدف تولید کرد که در عرض کمتر از چند روز این ویدیوها به  صورت جهانی بازپخش هم رسانی  شو توجه زیادی را به خود جلب کرد. اما به دلیل محتوا و نوع ساخت ویدئو که بیشتر دخترها را به صورت مدل، در حال آرایش کردن و انجام کارهای تحقیقاتی و فنی نشان می داد باعث شد، پیام اصلی گم شود و مورد نقد گروه‌ها و افراد زیاد قرار بگیرد . یکی از نقدهای مهم و درست هم این  بودکه رسانه‌ها معمولا وقتی هم که می‌خواهند روی موضوع عدم حضور زنان و این مشکل کار کنند باز هم تاکیدشان روی زیبایی و بدن زنان است در حالی که اصل ریشه این مشکل مربوط  به نگاهی است که جای زنان را در خانه و در حال کار خانگی می‌بیند.
کمپین وایز
کمپین وایز (WISE)  که مخفف انگلیسی زنان در علم و مهندسی ( (Women into Science and Engineering‌ است توسط  کمپانی انگلیسی ) (UKRC اجرا شد.  کار اصلی این کمپانی مشاوره  در زمینه  تغییر سیاست‌  در حوزه حضور زنان در علم وتکنولوژی است . هدف اصلی از این کمپین، تشویق دختران  به ارزش‌گذاری بیشتر برای رشته‌های فنی هست. این کمپین هم‌چنین در تلاش است که دختران و زنانی که در این حوزه‌ها کار می‌کنند صدایشان شنیده شود، مخصوصا  دردانشگاه‌ها، عرصه سیاست گذاری و نزد کارفرمایان.
بیش از این در  تارنمای پرتو در مورد کمپین‌های من شبیه یک مهندس هستم و ساعت کدنویسی نوشته بودیم که می‌توانید در این مورد بیشتر بخوانید.
تهیه و تدوین : مدرسه ترویج و حمایت‌گری پرتو
منبع ۱، منبع ۲ ، منبع ۳، منبع ۴، منبع ۵، منبع ۶
منبع عکس . توضیح عکس: مریم میرزاخانی ریاضی‌دان ایرانی واستاد ایرانی، که در سال ۲۰۱۴ به عنوان نخستین زن برنده جایزه  فیلدز(بالاترین جایزه در ریاضیات ، برابر با جایزه نوبل در سایر علوم) شد.
 
 
 
 
 
 

نظرات