خشک‌سالی و اهمیت کمپین‌هایی برای صرفه‌جویی در مصرف آب

                                              

خشک‌سالی، یکی از مهم‌ترین چالش‌های محیط زیستی ایران است. خشک‌سالی‌ای که به گفته کارشناسان امکان دارد، ده‌ها سال به طول بیانجامد.  بر اساس آخرین آمارهایی که رئیس مرکز خشک‌سالی هواشناسی اعلام کرده، 35 درصد جمعیت کشور تحت تاثیر این پدیده قرار دارند.  شاهرخ فاتح گفته است: «از ابتدای سال آبی 94 تا پایان فروردین، 43 درصد مساحت کل کشور تحت تاثیر خشکسالی خفیف، 22 درصد خشکسالی متوسط و 18 درصد خشکسالی شدید است.» علاوه بر شرایط جغرافیایی و قرار گرفتن ایران روی نوار بيابانی، مدیریت منابع آبی و شیوه مصرف آن هم به این مسئله  در ایران دامن زده است.  اقلیم گرم و خشک است و عواملی همچون رشد روزافزون جمعیت، گسترش شهرنشینی، توسعه بخش‌های کشاورزی و صنعت و پدیده‌های اکوسیستمی، باعث کاهش منابع آب  تجدیدپذیر در قرن گذشته شده است.

سازمان فضایی آمریکا (ناسا) در سال 1392 گزارشی درباره شرایط جوی زمین منتشر کرد و از ورود حدود ۴۵ کشور جهان به چرخه درازمدت خشکسالی خبر داد. ایران در میان این 45 کشور، در جایگاه چهارم قرار داشت. این گزارش همچنین هشدار داد که کشورهای یاد شده در صورت عدم ذخیره منابع آبی دچار بحران در تولید کشاورزی و همچنین دامداری خود می‌شوند. در ایران وضعیت ذخایر آبی به گونه‌ای است که همه مسئولان از رییس‌جمهور گرفته تا معاون و وزیر و روسای شرکت آب‌وفاضلاب، همه، مردم را به مصرف کمتر آب دعوت کرده‌اند. میزان سرانه آب تجدیدپذیر ساﻻنه کشور از میزان حدود 13هزار متر مکعب به ازای هر نفر در سال ۱۳۰۰، به حدود 1400مترمکعب به ازای هر نفر در سال ۱۳۹۳، تقلیل یافته و در صورت ادامه این روند، وضعیت در آینده به مراتب حادتر خواهد شد.

طبق گزارش ایرنا،  با توجه به میزان منابع آب و سرانه مصرف، ایران در گروه کشورهایی است که با کمبود فیزیکی آب  در سال 2025 مواجه‌اند.

 بنا بر گزارش‌ها میزان مصرف سرانه آب در ایران در بخش خانگی حداقل دو برابر متوسط جهانی و در بخش کشاورزی حداقل سه برابر مصرف جهانی است درحالی‌که بارش کشور یک سوم متوسط جهانی است. علاوه بر مدیریت منابع آبی و زیر ساخت‌های مربوط  به آب در کشور، آنچه فورا قابل اجراست، تغییر رفتار و الگوی مصرفی آب است.‏ دو سال پیش و درآستانه جیره بندی آب تهران، مدیرکل محیط‌زیست استان تهران در همین رابطه گفت هر شهروند تهرانی اگر در طول روز، یک لیوان کمتر آب مصرف کند، پایتخت از بحران کم آبی نجات پیدا خواهد کرد. مدیر این سازمان مردم را به کمپینی برای مصرف یک لیوان آب کمتر در روز دعوت کرد.

کمپین‌های برای  ترویج مصرف صحیح آب تغییر رفتار، بهبود وضعیت

 ایجاد الگوی مناسب مصرف آب در گرو افزایش آگاهی مردم و تغییر رفتار آنان در مصرف آب است. یکی از راهکارهای مناسب برای ایجاد این آگاهی و تغییر رفتار راه اندازی کارزار (کمپین) برای افزایش آگاهی مردم از خطرات خشک‌سالی و کمبود آب است. یکی از این کمپین‌ها که سال گذشته کار خود را آغاز کرد و مورد استقبال مردم قرار گرفت ، کمپین «یک قطره آب» است.  طراحان این کمپین در توضیح فعالیت خود نوشتند: «کمپین یک قطره آب، حرکتی با هدف جلب توجه جامعه به بحران کمبود آب در ایران است.» پوسترهای طراحی شده‌ این کمپین در شبکه‌های اجتماعی بارها به اشتراک گذاشته شد.                                                             

کمپینی دیگری که در این رابطه  راه افتاد ، کمپین «قطره، قطره»  بود که توسط  برنامه «خندوانه»، برنامه‌ سرگرم‌کننده‌ای که از شبکه نسیم پخش می‌شود، ارائه شد. رامبد جوان سازنده و مجری این برنامه در توضیح این کمپین گفت: «هدف از راه اندازی این کمپین، دعوت مردم به فرهنگ صحیح مصرف آب است تا حداقل روزی یک لیوان در مصرف آب صرفه جویی کنیم.» او در مصاحبه  با خبرآنلاین گفت: «با توجه به اینکه کم آبی موضوعی بحرانی است همین که مخاطب با دیدن یک نوشته یا تصویر با خودش بگوید امروز می‌خواهم چند قطره آب کمتر مصرف کنم یعنی شما تاثیرتان را گذاشتید.»

سال گذشته هم یکی از بانک‌ها با همکاری شهرداری تهران با تهیه ویدئوها و همچنین بیلبوردهای شهری و تابلوهای کنار زمین فوتبال ورزشگاه‌ها، کمپینی  با شعار «آب هست ولی کم هست» راه انداخت و مردم را به صرفه‌جویی تشویق کرد.

معضل کم‌آبی و خشک‌سالی جدی است، مجامع بین‌المللی و کارشناسان هشدار می‌دهند که سال به سال وضع بدترهم خواهد شد، در این میان آگاهی‌رسانی در مصرف صحیح آب و صرفه‌جویی در مصرف آن شاید کم‌ترین کاری باشد که هر شهروند مسئولی می‌تواند برای جامعه و آیندگان انجام دهد. 

نظرات